MIC27
07-01-2009, 10:03 PM
Bài thông tin hi vọng có thể giúp các bạn nhân giống được loài cá tuỵêt vời thêm sắc màu cho bể cá rồng của bạn
1_ Giới thiệu chung:
* Tên khoa học: Potamotrygon Motoro
* Đặc điểm:
- Là cá nước ngọt có thân h́nh tṛn khá lớn trên đó có các đôm. Cá có ṿi ở đuôi nhọn nên chích khá đau ( với cá đuối biển th́ đuôi c̣n chứa nhiều chất độc có thể gây tê liệt)
- Chúng thường nằm trên đáy hồ như là lớp lót đáy hồ.
- Vây thân của chúng có thể lớn dần ra, có khi đạt khoảng 60 - 180cm.
* Môi trường:
- Độ pH khoảng 6 - 7
- Nhiệt độ trung b́nh khoảng 24 - 26
- Hồ nuôi phải có một lớp cát để giữ và lọc hồ nước cho sạch, phải thay nước mỗi tuần (mỗi lần thay 20% nước), không được cho muối vào hồ.
* Thức ăn: Cá sống, trai hoặc hến, các loài giáp xác, nhuỹên thể
2_ Sinh sản
* Cá giống :
- Điều đầu tiên và quan trọng nhất trong việc lai tạo loài cá đuối nước ngọt là lựa chọn cặp cá giống thành thục sinh dục. Đây là điểm khó khăn nhất. Hầu hết cá đuối lưu hành trên thị trường cá cảnh đều là cá non chưa trưởng thành. V́ những lư do khác nhau, nhiều người không thể nuôi cá đuối sống đủ lâu để chúng đạt độ thành thục sinh dục.
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray1.jpg
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray2.jpg
- Ở cá cái, những dấu hiệu thành thục không thể hiện ra ngoài. Thường người ta chỉ đánh giá dựa trên kích thước và độ tuổi của chúng. Ở cá đực, mức độ thành thục được đánh giá dựa trên thùy sinh dục (clasper). Khi cá thành thục, thùy sinh dục sẽ ph́nh to và tṛn căng. Kích thước thùy sinh dục tỷ lệ với kích thước vành đĩa và khác nhau tùy theo mỗi cá thể. Cá thể nhỏ mà có thùy sinh dục lớn hoặc cá thể lớn mà có thùy sinh dục nhỏ là điều rất bất thường. Ngoài ra c̣n có những dấu hiệu khác ngoài kích thước để đánh giá về mức độ thành thục. Những ghi nhận chung chỉ ra rằng thùy sinh dục ở cá đuối đực tăng trưởng rất nhanh chóng trong trường hợp có sự hiện diện của cá cái. Điều này dường như xảy ra dưới tác động của hormon.
- Cần bao nhiêu thời gian để cá đạt độ thành thục sinh dục là một vấn đề c̣n nhiều tranh căi. Nó liên quan đến yếu tố di truyền, thức ăn và có lẽ cả sự kích thích của chất pheromone* tiết ra từ cá thể khác giới tính. Có báo cáo ghi nhận rằng một cá thể cái sinh sản ở độ tuổi 18 tháng tuổi. Với thời gian mang thai trung b́nh là trên 3 tháng, điều này có nghĩa là cá cái thụ tinh ở độ tuổi 15 tháng. Hầu hết cá cái loài Potamotrygon motoro mà tôi được biết bắt đầu sinh lứa đầu tiên khi đạt kích thước đĩa trên 25 cm và độ tuổi xấp xỉ 3 năm.
* Hồ đẻ :
- Một trong những câu hỏi thường gặp nhất trên mạng đó là “kích thước hồ tối thiểu để nuôi một cặp cá đuối là bao nhiêu?”. Đây là một câu hỏi khó. Nếu sử dụng một bộ lọc thật tốt kết hợp với việc thay nước thường xuyên th́ có thể nuôi chúng trong hồ có kích thước khá nhỏ và hầu hết những người nuôi cá đều sử dụng hồ có kích thước nhỏ so với kích thước của cá.
- Có nhiều loại hồ làm sẵn ở tầm thể tích 500 lít mà về lâu dài chúng ta có thể nuôi nhiều loài cá đuối khác nhau. Chúng có bán sẵn ở ngoài tiệm với giá cả phải chăng. Chúng ta có thể tiết kiệm tiền bằng cách tự làm chân đế hồ và bộ lọc.
- Bên cạnh những hồ làm sẵn c̣n có hàng loạt những công ty chuyên làm hồ trên mạng, cả hồ kiếng lẫn hồ mi-ca. Giá cả thường đắt hơn loại hồ làm sẵn nhưng lại có kích thước mong muốn tùy vào số lượng cá và bộ lọc của bạn. Ở đó có bán cả những hệ thống khung đặt hồ. Cũng có một số hồ nuôi cá chép và chậu thật lớn để nuôi cá đuối và giá rất rẻ so với hồ kiếng có cùng thể tích.
- Khi cho cá sinh sản, kích thước hồ có thể quan trọng hay cũng có thể không. Một nguồn tin đáng tin cậy nói rằng hồ càng lớn th́ càng tốt. Tuy nhiên, có rất nhiều người nuôi cá chứng kiến điều ngược lại. Có người nuôi cá thường xuyên cho cặp cá Potamotrygon motoro đẻ trong hồ có kích thước 680 lít, 170 x 60 x 60 cm. Hầu hết các nhà lai tạo cá đuối đều coi kích thước này là quá nhỏ để nuôi những cá thể trưởng thành nhưng rơ ràng là chúng khỏe mạnh bằng không chúng đă chẳng chịu sinh sản. Một nhà lai tạo khác nói rằng nhóm 3 con cá Potamotrygon magdalenae của ông dường như đẻ thường xuyên hơn khi chúng được nhốt trong hồ có kích thước nhỏ hơn.
- Hồ được lọc với một bộ lọc ướt-khô tự chế thật lớn, một bộ lọc ḍng đáy và một bộ lọc công suất. Nên bố trí thêm vài máy bơm công suất để tạo ḍng chảy. Hồ cá được giữ ở nhiệt độ 28 độ C nhờ một đầu nhiệt công suất 300 W nằm bên trong thùng lọc. Độ pH được duy tŕ ở mức 7.8. Nước được thay 2-3 lần/ tuần, mỗi lần thay 30% thể tích hồ và được lấy từ ṿi thông qua bộ lọc làm mềm nước.
* Thức ăn :
- Chướng ngại thứ hai cần phải vượt qua khi lai tạo cá đuối nước ngọt đó là vấn đề cho cặp cá giống, đặc biệt là cá cái ăn. Có phải người ta thường nói rằng một con cá đuối mạnh khỏe không bao giờ từ chối thức ăn? Dù câu này nói hơi quá nhưng nó chứa đựng một phần sự thật. Cá đuối tiêu thụ rất nhiều thức ăn. Bạn có thể cho chúng ăn cho đến khi chúng không thể ăn được nữa và bao tử của chúng tṛn căng như sắp bị nổ tung. Sau đó vài giờ, nếu bạn cho chúng ăn nữa th́ chúng lại tiếp tục ăn một cách ngấu nghiến như thể bị bỏ đói cả ngày hay lâu hơn.
- Thức ăn là yếu tố rất cần thiết khi lai tạo cá đuối. Được biết, ở một vài loài cá đuối nước mặn, cá cái có khả năng triệt tiêu bào thai đang phát triển bên trong cơ thể nếu điều kiện sinh sản không thuận lợi. Giả sử rằng điều này cũng đúng đối với cá đuối nước ngọt th́ một trong những điều kiện không thể thiếu của cá cái đang mang thai là lượng calorie được cung cấp để duy tŕ sự tăng trưởng của bào thai.
- Giả thiết trên dựa vào quan sát của hai người thường xuyên lai tạo cá đuối nước ngọt. Họ nói rằng họ từng nuôi cá đuối trong hồ nhỏ và thiếu thời gian để cho chúng ăn một cách thường xuyên. Cả hai đều tin rằng những con cá cái đang có thai chấm dứt việc mang thai khi người ta không cho chúng ăn chỉ trong một thời gian ngắn từ 1-3 ngày. Điều này chứng tỏ rằng cá đuối nước ngọt có lẽ có khả năng triệt tiêu bào thai khi gặp phải điều kiện khó khăn.
- Những nghiên cứu gần đây ở Brazil chỉ ra rằng bên trong bao tử của những loài cá đuối nước ngọt chứa phần nhiều là các loại động vật nhuyễn thể. Cá đuối thường ăn tôm và tép nhỏ. Chúng cũng ăn ốc nhỏ, trùn và những động vật sống trong bùn cũng như một số loài cá nhỏ.
- Điều quan tâm khi nuôi cá đuối là chất lượng và số lượng thức ăn. Hầu hết những người nuôi cá đuối đều cho cá ăn các loại thức ăn tổng hợp dành riêng cho cá đuối và thực phẩm đông lạnh. Trong tự nhiên cá đuối không ăn tôm đă lột vỏ và đầu. Chúng không ăn cá nhỏ đă được làm sạch ruột và bỏ đầu. Chúng cũng không ăn các lát thịt cá hồi và cá da trơn. Chúng ăn các loài giáp xác và cá với đầy đủ mọi bộ phận, bao gồm cả xương và da.
- Thật tuyệt nếu như chúng ta nuôi cá bằng loại thức ăn mà chúng vẫn ăn trong môi trường tự nhiên. Tuy nhiên, loại thức ăn tươi sống ngoài việc đắt đỏ và khó kiếm lại tiềm ẩn nguồn bệnh. Có một loại thức ăn thay thế lành mạnh hơn đó là bạn tự nuôi cá, tôm, ốc hay trùn để làm thức ăn cho cá đuối.
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray3.jpg
* Giao phối :
- Một khi đă có một cặp cá đuối thành thục, bạn cần để ư đến những dấu hiệu cho thấy cá giao phối. Trong quá tŕnh kết đôi, cá đuối đực sẽ cắn vào ŕa vành đĩa của cá cái. Vết cắn thường ở vào giữa thân (nên nhớ rằng hành vi này là không thường xuyên ở cá đực và có lẽ v́ cá cái c̣n chưa thành thục? Cá luôn cắn như vậy).
- Có nhiều phim và ảnh rất đẹp trên mạng của những người nuôi cá may mắn ghi lại được h́nh ảnh về cá đuối của họ khi chúng đang giao phối. Việc này được thực hiện vào ban đêm hoặc sáng sớm.
- Khi giao phối, cá đực sẽ cắn chặt vào thân cá cái và cố gắng lật ngửa nó lên hay xoay trở để nó nằm bên dưới cá cái. Hành động này có thể diễn ra ở gần đáy nhưng thường là ở giữa cột nước. Nếu cá đực hay cá cái xoay trở thành công, nó sẽ đẩy thùy sinh dục vào lỗ huyệt của cá cái và thụ tinh cho cá cái. Thùy nào được sử dụng c̣n tùy thuộc vào bề nào của cá cái mà con đực cắn vào. Quá tŕnh giao phối diễn ra rất nhanh và thường kết thúc chỉ sau 30 giây.
- Không dễ để xác định xem cá cái đă mang thai hay chưa. Trên mạng, có trường hợp người ta siêu âm cho cá cái với kết quả rất đáng ngạc nhiên và chính xác. Những đường nét cơ thể của cá con hiện lên rất rơ ràng. Hầu hết người nuôi cá không thể có loại phương tiện xịn như thế này. Tuy nhiên, cũng có những dấu hiệu để nhận biết. Cá đực thường ngừng việc liên tục cắn vào vành đĩa của cá cái. Nhu cầu tiêu thụ thức ăn của cá cái tăng lên một cách đáng kể và phần ŕa nửa trên của cơ thể phồng lên. Dấu hiệu chắc chắn nhất đó là chuyển động của bào thai ở vùng bụng cá cái. Tuy điều này chỉ có thể phát hiện vào giai đoạn trễ của thai kỳ nhưng chắc chắn là chính xác.
* Đẻ con:
- Cá con được đẻ vào khoảng từ 11 giờ đêm đến 6 giờ sáng. Có thể đây là cơ chế pḥng vệ của cá đuối v́ thời điểm sinh nở này giúp cá con lẩn tránh những kẻ săn mồi ngoài tự nhiên. Tôi không rơ cá của những nhà lai tạo khác có sinh nở vào thời điểm này hay không.
- Mặc dù chưa bao giờ tận mắt chứng kiến, tôi đă xem nhiều phim và ảnh về cá đuối đẻ con. Nói chung cá cái không nằm dưới đáy hồ trong quá tŕnh đẻ con. Nó thường đẻ khi đang bơi hay trườn lên thành hồ (nhờ vậy mà người ta chụp được nhiều ảnh đẹp). Cá con được sinh ra rất nhanh và màu sắc cũng như hoa văn của chúng gần như là bản sao thu nhỏ của cha mẹ chúng.
- Một trong những điều thú vị khác về sinh sản của cá đuối đó là chúng có thể tiếp tục mang thai hầu như ngay lập tức sau khi đẻ xong một lứa cá con. Thông thường mỗi lứa đẻ cách nhau khoảng 100 ngày, trong đó thời gian mang thai chiếm khoảng 90 ngày. Trên một webside có những h́nh ảnh siêu âm của một con cá đuối cái mà những đường nét của những cái thai đang phát triển xuất hiện cùng với những quả trứng. Điều đó có nghĩa là ngay trong thời gian đang mang thai lần này, cá đuối cái đă chuẩn bị sẵn cho lần mang thai kế tiếp.
* Cá con :
- Cá con mới ra đời không có vẻ ǵ là rụt rè hay sợ sệt đối với mọi thứ xung quanh. Thực tế, tôi từng chứng kiến cá con bơi ngay trên đầu cha mẹ chúng và bơi cả lên thành hồ. Chúng trông có vẻ như đang ở nhà. Lúc này, chúng có túi chất dinh dưỡng (yolk sac) đủ để chúng tiêu thụ trong vài ngày đầu đời. Cái túi màu hanh vàng này ḷng tḥng giống như ŕa của chữ Q. Từ 3 đến 7 ngày sau, cá con sẽ tiêu thụ hết chất dinh dưỡng trong túi và túi sẽ bị triệt tiêu
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray4.jpg
- Lời khuyên là nên đem cá con sau khi sanh sang hồ chăm sóc riêng càng nhanh càng tốt. Mặc dù hiếm khi xảy ra nhưng đă có báo cáo về việc cá đuối lớn cắn và làm bị thương cá con. Chỉ nên vớt cá con khoảng 24 giờ sau khi chúng ra đời. Hồ nuôi cần được cung cấp càng nhiều nước hồ cũ càng tốt để chúng dễ thích nghi.
- Vớt cá con ra khỏi hồ bằng một cái chậu nhỏ bằng nhựa trong, dồn chúng vào góc hồ rồi từ từ múc ra. Cách này không làm chúng quá sợ hăi v́ hầu như chúng luôn ở trong nước. Nhờ chậu nhỏ bằng nhựa trong mà ta có thể quan sát chúng được kỹ lưỡng. Chúng có thể được xác định giới tính và kích thước một cách dễ dàng thông qua việc quan sát từ phía mặt dưới chậu. Có khoảng từ 3 đến 6 cá con một lứa. Cá ở lứa đông con (5 đến 6) có kích thước đĩa từ 8.5 đến 10 cm trong khi cá ở lứa ít con (3 đến 4) có kích thước đĩa từ 11 đến 11.5 cm.
- Lúc này nên thay một số lượng lớn nước ở hồ đẻ v́ thấy nước hơi đục sau khi cá con ra đời, nước bị đục do nước ối từ cá mẹ tiết ra. Tuy nhiên không có con cá nào ở hồ đẻ ăn uống một cách b́nh thường 3 ngày sau khi đẻ. Điều này đối lập hoàn toàn với thói quen trước khi sinh của chúng khi mà chúng luôn ngốn rất nhiều thức ăn. Tôi có 4 con cá đuối thành thục sinh dục trong hồ đẻ, một con Potamotrygon histrix đực 27.5 cm, một con Potamotrygon leopoldi cái 35 cm, một con Potamotrygon motoro đực 40 cm (cá cha) và một con Potamotrygon motoro cái 35 cm (cá mẹ). Không có ǵ bất thường khi cả 4 con ăn hết gần nửa kư cá một ngày, ưu tiên cho việc sinh sản của chúng. Thật đáng ngạc nhiên khi một số lượng lớn thức ăn được tiêu thụ chỉ bởi có 4 con cá.
- Sau khi qua hồ mới, cá con vùi ḿnh xuống dưới lớp nền đáy, trường hợp ở đây là cát. Đây là phản ứng của chúng đối với việc di chuyển bắt buộc khỏi hồ đẻ. Chúng hầu như chôn ḿnh ở đó vào ban ngày trong tuần đầu tiên. Chúng có vẻ hoạt động nhiều hơn sau khi tắt đèn.
- Nên cho cá con ăn trùn vào ngày đầu tiên chúng qua hồ mới. Ngay cả khi có trùn trong hồ (loại thích ăn ưa thích của cá đuối) chúng cũng không có vẻ ǵ là hào hứng. Chúng c̣n có vẻ bị làm phiền bởi những con vật ngoe nguẩy này. Đến ngày thứ 3 hay 4, cá con bắt đầu thỉnh thoảng ăn trùn. Vào cuối tuần đầu tiên, chúng thực sự ăn trùn và điều đó được chứng thực qua cái bụng tṛn căng và sự xuất hiện của những viên phân h́nh ḷ xo trong hồ.
- Nuôi cá con bằng trùn trong thời gian bao lâu là một câu hỏi khó trả lời một cách chính xác. Mặc dù chúng nhịn ăn trong những ngày đầu, nên cho chúng ăn trong ba tuần đầu đời. Lúc này, cố gắng luyện cho chúng ăn loại thức ăn đông lạnh như là cá nhỏ và tôm. Đây là thức ăn chính của cá đuối. Có con rất dễ luyện cho ăn loại thức ăn này nhưng có con cũng rất khó. Thực tế chúng nhanh chóng chấp nhận những miếng nhỏ cá và tôm làm thức ăn. Nếu chúng không chịu ăn, nên bỏ một ít trùn tươi cùng với thật nhiều vụn tôm và cá vào hồ. Sau một hai tuần, tất cả cá con sẽ chấp nhận thức ăn đông lạnh.
- Ban đầu màu của motoro non rất nhạt. Màu nền giữa những chấm không đậm v́ thế rất khó thấy chúng. Sau hơn hai tháng th́ màu nền đậm lên nên những chấm và viền trông rất rơ. Vào thời điểm này, cá con thường tăng trưởng thêm được khoảng 2,5 cm đường kính đĩa. Sự tăng trưởng ở đĩa đồng nghĩa với sự tăng trưởng của toàn bộ cơ thể.
* H́nh dạng và hoa văn :
- Một trong những điều luôn khiến nhiều người ṭ ṃ và thích thú đó là h́nh dạng của cá con sẽ trông như thế nào so với cha mẹ của chúng. Ví dụ con cá cái là loại motoro nâu. Nó có màu nâu đậm với rất ít chấm. Ngược lại cá đực là loại motoro màu cẩm thạch tươi với rất nhiều chấm. Màu sắc của chúng hoàn toàn đối lập với nhau trong dải màu sắc của loài motoro. Cá con sinh ra hầu như có màu sắc trung gian. Chúng có nền màu nâu đậm với rất nhiều chấm và có rất ít màu cẩm thạch.
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray5.jpg
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray6.jpg
* Kết luận :
- Cá đuối đẹp và kỳ lạ nhưng đ̣i hỏi người chơi phải chuyên nghiệp.
- Lai tạo cá đuối không khó khăn lắm. Để tổng kết tôi cho rằng có 5 bước mà chúng ta cần phải thực hiện:
1- Lựa chọn cặp cá giống.
2- Cho chúng ăn thật nhiều, - cả về số lượng lẫn chất lượng.
3- Thay nước thật nhiều, tùy thuộc vào kích thước hồ và số lượng cá nuôi.
4- Để chúng có thời gian thành thục sinh dục, có khi mất nhiều năm trời.
5- Để chúng tự nhiên, tự nhiên có cách riêng của chúng.
(Nguồn cacanh.com.vn)
1_ Giới thiệu chung:
* Tên khoa học: Potamotrygon Motoro
* Đặc điểm:
- Là cá nước ngọt có thân h́nh tṛn khá lớn trên đó có các đôm. Cá có ṿi ở đuôi nhọn nên chích khá đau ( với cá đuối biển th́ đuôi c̣n chứa nhiều chất độc có thể gây tê liệt)
- Chúng thường nằm trên đáy hồ như là lớp lót đáy hồ.
- Vây thân của chúng có thể lớn dần ra, có khi đạt khoảng 60 - 180cm.
* Môi trường:
- Độ pH khoảng 6 - 7
- Nhiệt độ trung b́nh khoảng 24 - 26
- Hồ nuôi phải có một lớp cát để giữ và lọc hồ nước cho sạch, phải thay nước mỗi tuần (mỗi lần thay 20% nước), không được cho muối vào hồ.
* Thức ăn: Cá sống, trai hoặc hến, các loài giáp xác, nhuỹên thể
2_ Sinh sản
* Cá giống :
- Điều đầu tiên và quan trọng nhất trong việc lai tạo loài cá đuối nước ngọt là lựa chọn cặp cá giống thành thục sinh dục. Đây là điểm khó khăn nhất. Hầu hết cá đuối lưu hành trên thị trường cá cảnh đều là cá non chưa trưởng thành. V́ những lư do khác nhau, nhiều người không thể nuôi cá đuối sống đủ lâu để chúng đạt độ thành thục sinh dục.
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray1.jpg
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray2.jpg
- Ở cá cái, những dấu hiệu thành thục không thể hiện ra ngoài. Thường người ta chỉ đánh giá dựa trên kích thước và độ tuổi của chúng. Ở cá đực, mức độ thành thục được đánh giá dựa trên thùy sinh dục (clasper). Khi cá thành thục, thùy sinh dục sẽ ph́nh to và tṛn căng. Kích thước thùy sinh dục tỷ lệ với kích thước vành đĩa và khác nhau tùy theo mỗi cá thể. Cá thể nhỏ mà có thùy sinh dục lớn hoặc cá thể lớn mà có thùy sinh dục nhỏ là điều rất bất thường. Ngoài ra c̣n có những dấu hiệu khác ngoài kích thước để đánh giá về mức độ thành thục. Những ghi nhận chung chỉ ra rằng thùy sinh dục ở cá đuối đực tăng trưởng rất nhanh chóng trong trường hợp có sự hiện diện của cá cái. Điều này dường như xảy ra dưới tác động của hormon.
- Cần bao nhiêu thời gian để cá đạt độ thành thục sinh dục là một vấn đề c̣n nhiều tranh căi. Nó liên quan đến yếu tố di truyền, thức ăn và có lẽ cả sự kích thích của chất pheromone* tiết ra từ cá thể khác giới tính. Có báo cáo ghi nhận rằng một cá thể cái sinh sản ở độ tuổi 18 tháng tuổi. Với thời gian mang thai trung b́nh là trên 3 tháng, điều này có nghĩa là cá cái thụ tinh ở độ tuổi 15 tháng. Hầu hết cá cái loài Potamotrygon motoro mà tôi được biết bắt đầu sinh lứa đầu tiên khi đạt kích thước đĩa trên 25 cm và độ tuổi xấp xỉ 3 năm.
* Hồ đẻ :
- Một trong những câu hỏi thường gặp nhất trên mạng đó là “kích thước hồ tối thiểu để nuôi một cặp cá đuối là bao nhiêu?”. Đây là một câu hỏi khó. Nếu sử dụng một bộ lọc thật tốt kết hợp với việc thay nước thường xuyên th́ có thể nuôi chúng trong hồ có kích thước khá nhỏ và hầu hết những người nuôi cá đều sử dụng hồ có kích thước nhỏ so với kích thước của cá.
- Có nhiều loại hồ làm sẵn ở tầm thể tích 500 lít mà về lâu dài chúng ta có thể nuôi nhiều loài cá đuối khác nhau. Chúng có bán sẵn ở ngoài tiệm với giá cả phải chăng. Chúng ta có thể tiết kiệm tiền bằng cách tự làm chân đế hồ và bộ lọc.
- Bên cạnh những hồ làm sẵn c̣n có hàng loạt những công ty chuyên làm hồ trên mạng, cả hồ kiếng lẫn hồ mi-ca. Giá cả thường đắt hơn loại hồ làm sẵn nhưng lại có kích thước mong muốn tùy vào số lượng cá và bộ lọc của bạn. Ở đó có bán cả những hệ thống khung đặt hồ. Cũng có một số hồ nuôi cá chép và chậu thật lớn để nuôi cá đuối và giá rất rẻ so với hồ kiếng có cùng thể tích.
- Khi cho cá sinh sản, kích thước hồ có thể quan trọng hay cũng có thể không. Một nguồn tin đáng tin cậy nói rằng hồ càng lớn th́ càng tốt. Tuy nhiên, có rất nhiều người nuôi cá chứng kiến điều ngược lại. Có người nuôi cá thường xuyên cho cặp cá Potamotrygon motoro đẻ trong hồ có kích thước 680 lít, 170 x 60 x 60 cm. Hầu hết các nhà lai tạo cá đuối đều coi kích thước này là quá nhỏ để nuôi những cá thể trưởng thành nhưng rơ ràng là chúng khỏe mạnh bằng không chúng đă chẳng chịu sinh sản. Một nhà lai tạo khác nói rằng nhóm 3 con cá Potamotrygon magdalenae của ông dường như đẻ thường xuyên hơn khi chúng được nhốt trong hồ có kích thước nhỏ hơn.
- Hồ được lọc với một bộ lọc ướt-khô tự chế thật lớn, một bộ lọc ḍng đáy và một bộ lọc công suất. Nên bố trí thêm vài máy bơm công suất để tạo ḍng chảy. Hồ cá được giữ ở nhiệt độ 28 độ C nhờ một đầu nhiệt công suất 300 W nằm bên trong thùng lọc. Độ pH được duy tŕ ở mức 7.8. Nước được thay 2-3 lần/ tuần, mỗi lần thay 30% thể tích hồ và được lấy từ ṿi thông qua bộ lọc làm mềm nước.
* Thức ăn :
- Chướng ngại thứ hai cần phải vượt qua khi lai tạo cá đuối nước ngọt đó là vấn đề cho cặp cá giống, đặc biệt là cá cái ăn. Có phải người ta thường nói rằng một con cá đuối mạnh khỏe không bao giờ từ chối thức ăn? Dù câu này nói hơi quá nhưng nó chứa đựng một phần sự thật. Cá đuối tiêu thụ rất nhiều thức ăn. Bạn có thể cho chúng ăn cho đến khi chúng không thể ăn được nữa và bao tử của chúng tṛn căng như sắp bị nổ tung. Sau đó vài giờ, nếu bạn cho chúng ăn nữa th́ chúng lại tiếp tục ăn một cách ngấu nghiến như thể bị bỏ đói cả ngày hay lâu hơn.
- Thức ăn là yếu tố rất cần thiết khi lai tạo cá đuối. Được biết, ở một vài loài cá đuối nước mặn, cá cái có khả năng triệt tiêu bào thai đang phát triển bên trong cơ thể nếu điều kiện sinh sản không thuận lợi. Giả sử rằng điều này cũng đúng đối với cá đuối nước ngọt th́ một trong những điều kiện không thể thiếu của cá cái đang mang thai là lượng calorie được cung cấp để duy tŕ sự tăng trưởng của bào thai.
- Giả thiết trên dựa vào quan sát của hai người thường xuyên lai tạo cá đuối nước ngọt. Họ nói rằng họ từng nuôi cá đuối trong hồ nhỏ và thiếu thời gian để cho chúng ăn một cách thường xuyên. Cả hai đều tin rằng những con cá cái đang có thai chấm dứt việc mang thai khi người ta không cho chúng ăn chỉ trong một thời gian ngắn từ 1-3 ngày. Điều này chứng tỏ rằng cá đuối nước ngọt có lẽ có khả năng triệt tiêu bào thai khi gặp phải điều kiện khó khăn.
- Những nghiên cứu gần đây ở Brazil chỉ ra rằng bên trong bao tử của những loài cá đuối nước ngọt chứa phần nhiều là các loại động vật nhuyễn thể. Cá đuối thường ăn tôm và tép nhỏ. Chúng cũng ăn ốc nhỏ, trùn và những động vật sống trong bùn cũng như một số loài cá nhỏ.
- Điều quan tâm khi nuôi cá đuối là chất lượng và số lượng thức ăn. Hầu hết những người nuôi cá đuối đều cho cá ăn các loại thức ăn tổng hợp dành riêng cho cá đuối và thực phẩm đông lạnh. Trong tự nhiên cá đuối không ăn tôm đă lột vỏ và đầu. Chúng không ăn cá nhỏ đă được làm sạch ruột và bỏ đầu. Chúng cũng không ăn các lát thịt cá hồi và cá da trơn. Chúng ăn các loài giáp xác và cá với đầy đủ mọi bộ phận, bao gồm cả xương và da.
- Thật tuyệt nếu như chúng ta nuôi cá bằng loại thức ăn mà chúng vẫn ăn trong môi trường tự nhiên. Tuy nhiên, loại thức ăn tươi sống ngoài việc đắt đỏ và khó kiếm lại tiềm ẩn nguồn bệnh. Có một loại thức ăn thay thế lành mạnh hơn đó là bạn tự nuôi cá, tôm, ốc hay trùn để làm thức ăn cho cá đuối.
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray3.jpg
* Giao phối :
- Một khi đă có một cặp cá đuối thành thục, bạn cần để ư đến những dấu hiệu cho thấy cá giao phối. Trong quá tŕnh kết đôi, cá đuối đực sẽ cắn vào ŕa vành đĩa của cá cái. Vết cắn thường ở vào giữa thân (nên nhớ rằng hành vi này là không thường xuyên ở cá đực và có lẽ v́ cá cái c̣n chưa thành thục? Cá luôn cắn như vậy).
- Có nhiều phim và ảnh rất đẹp trên mạng của những người nuôi cá may mắn ghi lại được h́nh ảnh về cá đuối của họ khi chúng đang giao phối. Việc này được thực hiện vào ban đêm hoặc sáng sớm.
- Khi giao phối, cá đực sẽ cắn chặt vào thân cá cái và cố gắng lật ngửa nó lên hay xoay trở để nó nằm bên dưới cá cái. Hành động này có thể diễn ra ở gần đáy nhưng thường là ở giữa cột nước. Nếu cá đực hay cá cái xoay trở thành công, nó sẽ đẩy thùy sinh dục vào lỗ huyệt của cá cái và thụ tinh cho cá cái. Thùy nào được sử dụng c̣n tùy thuộc vào bề nào của cá cái mà con đực cắn vào. Quá tŕnh giao phối diễn ra rất nhanh và thường kết thúc chỉ sau 30 giây.
- Không dễ để xác định xem cá cái đă mang thai hay chưa. Trên mạng, có trường hợp người ta siêu âm cho cá cái với kết quả rất đáng ngạc nhiên và chính xác. Những đường nét cơ thể của cá con hiện lên rất rơ ràng. Hầu hết người nuôi cá không thể có loại phương tiện xịn như thế này. Tuy nhiên, cũng có những dấu hiệu để nhận biết. Cá đực thường ngừng việc liên tục cắn vào vành đĩa của cá cái. Nhu cầu tiêu thụ thức ăn của cá cái tăng lên một cách đáng kể và phần ŕa nửa trên của cơ thể phồng lên. Dấu hiệu chắc chắn nhất đó là chuyển động của bào thai ở vùng bụng cá cái. Tuy điều này chỉ có thể phát hiện vào giai đoạn trễ của thai kỳ nhưng chắc chắn là chính xác.
* Đẻ con:
- Cá con được đẻ vào khoảng từ 11 giờ đêm đến 6 giờ sáng. Có thể đây là cơ chế pḥng vệ của cá đuối v́ thời điểm sinh nở này giúp cá con lẩn tránh những kẻ săn mồi ngoài tự nhiên. Tôi không rơ cá của những nhà lai tạo khác có sinh nở vào thời điểm này hay không.
- Mặc dù chưa bao giờ tận mắt chứng kiến, tôi đă xem nhiều phim và ảnh về cá đuối đẻ con. Nói chung cá cái không nằm dưới đáy hồ trong quá tŕnh đẻ con. Nó thường đẻ khi đang bơi hay trườn lên thành hồ (nhờ vậy mà người ta chụp được nhiều ảnh đẹp). Cá con được sinh ra rất nhanh và màu sắc cũng như hoa văn của chúng gần như là bản sao thu nhỏ của cha mẹ chúng.
- Một trong những điều thú vị khác về sinh sản của cá đuối đó là chúng có thể tiếp tục mang thai hầu như ngay lập tức sau khi đẻ xong một lứa cá con. Thông thường mỗi lứa đẻ cách nhau khoảng 100 ngày, trong đó thời gian mang thai chiếm khoảng 90 ngày. Trên một webside có những h́nh ảnh siêu âm của một con cá đuối cái mà những đường nét của những cái thai đang phát triển xuất hiện cùng với những quả trứng. Điều đó có nghĩa là ngay trong thời gian đang mang thai lần này, cá đuối cái đă chuẩn bị sẵn cho lần mang thai kế tiếp.
* Cá con :
- Cá con mới ra đời không có vẻ ǵ là rụt rè hay sợ sệt đối với mọi thứ xung quanh. Thực tế, tôi từng chứng kiến cá con bơi ngay trên đầu cha mẹ chúng và bơi cả lên thành hồ. Chúng trông có vẻ như đang ở nhà. Lúc này, chúng có túi chất dinh dưỡng (yolk sac) đủ để chúng tiêu thụ trong vài ngày đầu đời. Cái túi màu hanh vàng này ḷng tḥng giống như ŕa của chữ Q. Từ 3 đến 7 ngày sau, cá con sẽ tiêu thụ hết chất dinh dưỡng trong túi và túi sẽ bị triệt tiêu
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray4.jpg
- Lời khuyên là nên đem cá con sau khi sanh sang hồ chăm sóc riêng càng nhanh càng tốt. Mặc dù hiếm khi xảy ra nhưng đă có báo cáo về việc cá đuối lớn cắn và làm bị thương cá con. Chỉ nên vớt cá con khoảng 24 giờ sau khi chúng ra đời. Hồ nuôi cần được cung cấp càng nhiều nước hồ cũ càng tốt để chúng dễ thích nghi.
- Vớt cá con ra khỏi hồ bằng một cái chậu nhỏ bằng nhựa trong, dồn chúng vào góc hồ rồi từ từ múc ra. Cách này không làm chúng quá sợ hăi v́ hầu như chúng luôn ở trong nước. Nhờ chậu nhỏ bằng nhựa trong mà ta có thể quan sát chúng được kỹ lưỡng. Chúng có thể được xác định giới tính và kích thước một cách dễ dàng thông qua việc quan sát từ phía mặt dưới chậu. Có khoảng từ 3 đến 6 cá con một lứa. Cá ở lứa đông con (5 đến 6) có kích thước đĩa từ 8.5 đến 10 cm trong khi cá ở lứa ít con (3 đến 4) có kích thước đĩa từ 11 đến 11.5 cm.
- Lúc này nên thay một số lượng lớn nước ở hồ đẻ v́ thấy nước hơi đục sau khi cá con ra đời, nước bị đục do nước ối từ cá mẹ tiết ra. Tuy nhiên không có con cá nào ở hồ đẻ ăn uống một cách b́nh thường 3 ngày sau khi đẻ. Điều này đối lập hoàn toàn với thói quen trước khi sinh của chúng khi mà chúng luôn ngốn rất nhiều thức ăn. Tôi có 4 con cá đuối thành thục sinh dục trong hồ đẻ, một con Potamotrygon histrix đực 27.5 cm, một con Potamotrygon leopoldi cái 35 cm, một con Potamotrygon motoro đực 40 cm (cá cha) và một con Potamotrygon motoro cái 35 cm (cá mẹ). Không có ǵ bất thường khi cả 4 con ăn hết gần nửa kư cá một ngày, ưu tiên cho việc sinh sản của chúng. Thật đáng ngạc nhiên khi một số lượng lớn thức ăn được tiêu thụ chỉ bởi có 4 con cá.
- Sau khi qua hồ mới, cá con vùi ḿnh xuống dưới lớp nền đáy, trường hợp ở đây là cát. Đây là phản ứng của chúng đối với việc di chuyển bắt buộc khỏi hồ đẻ. Chúng hầu như chôn ḿnh ở đó vào ban ngày trong tuần đầu tiên. Chúng có vẻ hoạt động nhiều hơn sau khi tắt đèn.
- Nên cho cá con ăn trùn vào ngày đầu tiên chúng qua hồ mới. Ngay cả khi có trùn trong hồ (loại thích ăn ưa thích của cá đuối) chúng cũng không có vẻ ǵ là hào hứng. Chúng c̣n có vẻ bị làm phiền bởi những con vật ngoe nguẩy này. Đến ngày thứ 3 hay 4, cá con bắt đầu thỉnh thoảng ăn trùn. Vào cuối tuần đầu tiên, chúng thực sự ăn trùn và điều đó được chứng thực qua cái bụng tṛn căng và sự xuất hiện của những viên phân h́nh ḷ xo trong hồ.
- Nuôi cá con bằng trùn trong thời gian bao lâu là một câu hỏi khó trả lời một cách chính xác. Mặc dù chúng nhịn ăn trong những ngày đầu, nên cho chúng ăn trong ba tuần đầu đời. Lúc này, cố gắng luyện cho chúng ăn loại thức ăn đông lạnh như là cá nhỏ và tôm. Đây là thức ăn chính của cá đuối. Có con rất dễ luyện cho ăn loại thức ăn này nhưng có con cũng rất khó. Thực tế chúng nhanh chóng chấp nhận những miếng nhỏ cá và tôm làm thức ăn. Nếu chúng không chịu ăn, nên bỏ một ít trùn tươi cùng với thật nhiều vụn tôm và cá vào hồ. Sau một hai tuần, tất cả cá con sẽ chấp nhận thức ăn đông lạnh.
- Ban đầu màu của motoro non rất nhạt. Màu nền giữa những chấm không đậm v́ thế rất khó thấy chúng. Sau hơn hai tháng th́ màu nền đậm lên nên những chấm và viền trông rất rơ. Vào thời điểm này, cá con thường tăng trưởng thêm được khoảng 2,5 cm đường kính đĩa. Sự tăng trưởng ở đĩa đồng nghĩa với sự tăng trưởng của toàn bộ cơ thể.
* H́nh dạng và hoa văn :
- Một trong những điều luôn khiến nhiều người ṭ ṃ và thích thú đó là h́nh dạng của cá con sẽ trông như thế nào so với cha mẹ của chúng. Ví dụ con cá cái là loại motoro nâu. Nó có màu nâu đậm với rất ít chấm. Ngược lại cá đực là loại motoro màu cẩm thạch tươi với rất nhiều chấm. Màu sắc của chúng hoàn toàn đối lập với nhau trong dải màu sắc của loài motoro. Cá con sinh ra hầu như có màu sắc trung gian. Chúng có nền màu nâu đậm với rất nhiều chấm và có rất ít màu cẩm thạch.
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray5.jpg
http://i377.photobucket.com/albums/oo214/catbui78/stingray6.jpg
* Kết luận :
- Cá đuối đẹp và kỳ lạ nhưng đ̣i hỏi người chơi phải chuyên nghiệp.
- Lai tạo cá đuối không khó khăn lắm. Để tổng kết tôi cho rằng có 5 bước mà chúng ta cần phải thực hiện:
1- Lựa chọn cặp cá giống.
2- Cho chúng ăn thật nhiều, - cả về số lượng lẫn chất lượng.
3- Thay nước thật nhiều, tùy thuộc vào kích thước hồ và số lượng cá nuôi.
4- Để chúng có thời gian thành thục sinh dục, có khi mất nhiều năm trời.
5- Để chúng tự nhiên, tự nhiên có cách riêng của chúng.
(Nguồn cacanh.com.vn)