hawk
01-11-2008, 11:38 AM
Những quy tắc về bố cục hồ thuỷ sinh
Tác giả: Birgit & Wolfgang
Bố cục hồ thuỷ sinh
Trong những năm gần đây thuật ngữ bố cục đă trở nên phổ biến trong giới thuỷ sinh toàn thế giới. Một người Nhật nổi tiếng, ông Takashi Amano đă mở ra phong cách mới trong bộ môn thuỷ sinh bằng 1 cuốn sách. Sự góp nhặt cây rong, những ḥn đá hay khối lũa đẹp không c̣n là mục tiêu của nhiều người chơi thuỷ sinh.
Bố cục thuỷ sinh đă trở thành 1 nghệ thuật được ưa chuộng.
Bài viết này dựa trên phong cách và ư tưởng của hồ thuỷ sinh theo trường phái thiên nhiên (Nature Aquarium), kết hợp với những quan điểm và kinh nghiệm rất riêng của tôi. Luôn tồn tại sự băn khăn về xu hướng cá nhân rằng bạn đang cố gắng hoàn thiện theo phong cách bố cục nào. Nhiều người yêu thích phong cách bố cục bắt mắt của Nhật nhưng họ lại cảm thấy khó mà đạt được như vậy. Vấn đề không phải phụ thuộc vào kinh nghiệm để thực hiện được hay không. Làm 1 hồ thuỷ sinh theo trường phái thiên nhiên cũng không khó hơn nhiều so với 1 hồ b́nh thường là bao. Điều làm nên sự khác biệt chỉ là sự lựa chọn cẩn thận rong rêu và phụ kiện kèm theo. Tuy vậy nhiều người lại không đủ tự tin để thử xem sao. Bài viết này sẽ hướng dẫn cho bạn 1 cách súc tích. Làm theo các quy tắc và bạn sẽ đạt mục đích của ḿnh.
Hồ thuỷ sinh kiểu Amano (Amanos Nature Aquarium), thường bị hiểu sai đi. Phong cách này không nhằm tái tạo 1 quần thể tự nhiên của 1 vùng sông hồ cụ thể nào. Mục đích chính là đưa vào hồ 1 cảnh quan. Cảnh quan đó đă được nh́n thấy ở đâu đó trong thiên nhiên, trên cạn.
Ngay như tôi khi mới bắt đầu cũng cố bắt chước 1 vài hồ Amano. Rồi tôi sớm nhận ra rằng ḿnh không thể sao chép cái ǵ thuộc về vốn sống. Tuy vậy khởi đầu bằng sao chép 1 bố cục mà bạn thực sự thích cũng là 1 cách thực hành rất hay. Bạn sẽ sử dụng chính xác ngay loại cây rong, đặt ḥn đá đúng vị trí và tạo ra những khoảng trống khiến cho hồ bạn trở nên có chiều sâu hơn. Theo thời gian, phong cách riêng sẽ dần định h́nh, tới lúc đó bạn thậm chí c̣n đ̣i hỏi cao hơn hồ mà bạn đă cố sao chép.
Tới lúc này th́ bạn sẽ bắt tay vào làm 1 hồ mới bằng cách nghĩ tới những phong cảnh mà bạn đă bắt gặp và làm bạn thực sự ấn tượng. Đó có thể là tập hợp những ḥn đá trên dốc núi hay 1 không gian bát ngát của 1 cánh rừng. Mọi người đều có sở thích riêng, v́ vậy họ sẽ chọn ra những phong cảnh khác nhau và tạo nên phong cách riêng biệt.
Trong 1 hồ thuỷ sinh phong cách thiên nhiên, cây và cá là thành phần trung tâm. Trong khi cung cấp cho cây những điều kiện tối ưu để phát triển, bạn cũng đồng thời làm vậy với bầy cá trong hồ. Khi cây cối nhận được mọi thứ để phát triển tốt, chúng sẽ tự động cung cấp những điều kiện tốt nhất cho bầy cá. Cây cối sử dụng dinh dưỡng dư thừa trong nước giúp tránh tăng độ Nitrate và chúng sẽ tạo ra oxygen, thứ không thể thiếu đôí với cuộc sống của bầy cá.
Nhấn mạnh: bài viết ngắn này giúp bạn tạo ra những bố cục lung linh mà bạn từng nh́n thấy trong các tạp chí hay trên net và bạn không bao giờ nghĩ rằng ḿnh sẽ làm được.
Nào ta cùng bắt đầu:
1.Trí tưởng tượng
Trí tưởng tượng là ch́a khoá của bố cục thuỷ sinh.
Hăy h́nh dung trong đầu bạn những cây cỏ và phụ kiện sẵn có. Cố gắng kết hợp chúng bằng nhiều cách. Nếu bạn không làm được như vậy, tốt hơn là bắt đầu bằng việc sao chép 1 hồ mà bạn thích. Dần dần bạn sẽ nhận ra rằng làm theo trí tưởng tượng của ḿnh c̣n dễ hơn.
Bạn đă h́nh dung ra chưa? ta tiếp tục nhé...
2.Chọn hậu cảnh
Có nhiều cách để chọn hậu cảnh. Có thể dùng xốp, gỗ, sơn màu, hoặc tự ḿnh dính bằng cành lá. Dù bằng cách nào th́ bạn cũng sẽ phải làm hậu cảnh cho hồ khi không đặt nó ở giữa pḥng. Sẽ rất mất tự nhiên khi nh́n rơ nào dây, nào ống chằng chịt phía sau hồ.
Khi sơn hay dùng keo dính: hăy dùng màu đen hoặc xanh lơ. Như vậy hồ của bạn sẽ có sự tương phản tuyệt vời và khiến ta dễ dàng tập trung vào bố cục hồ. Bạn sẽ chẳng muốn nguời ta chú ư vào hậu cảnh chỉ bởi v́ nó đỏ chói lên?
3.Chọn nền
Có vẻ như không tự nhiên khi bạn chọn sỏi nền màu hồng, xanh hay lơ. Hăy dùng màu nâu, xám hay đen. Có nhiều loại nền khác nhau làm cho cây cối phát triển tốt hoặc tồi. Hăy tham khảo trên nét trước khi dùng.
4.Chọn h́nh dáng bố cục
Có 1 vài kiểu bố cục sau:
Kiểu ḷng chảo ( cao hai bên và thấp ở giữa)
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mwqzzdqyog18819.jpeg
Kiểu dáng lồi (ngược lại với kiểu trên, thấp 2 bên và cao dần vào giữa)
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544nwmzzjrimd90007.jpeg
Để tạo độ lồi không nhất thiết chỉ bằng cây cối như bạn thấy ở trên.
Kiểu tam giác (cao từ 1 phía và đổ thấp dần xuống phía kia)
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544yzllntuznd46318.jpeg
Bạn nên tránh bố cục h́nh chữ nhật (chỗ nào cũng cao). Nó chiếm lĩnh nhiều không gian và khoảng trống. Nhưng nó lại vô cùng quan trọng để tạo ra cảm giác về độ sâu.
5.Chọn phụ kiện
Trong 1 thời gian dài, người chơi thường kiếm t́m những cành lũa hay khối đá thật đẹp, sau đó họ đặt chúng vô hồ và...thấy không hài ḷng.
Nhất là khi tạo bố cục với đá, điều quan trọng là sử dụng 1 loại đá với nhiều ḥn kích cỡ khác nhau chứ không phải chỉ lấy 1 khối thật đẹp. Một khối đá đơn lẻ trong hồ cho cảm giác rất nhân tạo, nhưng khi bạn dùng 2 hay nhiều khối, nó sẽ giống như bạn thường thấy ngoài thiên nhiên.
Bây giờ th́ hăy sắp xếp đá hay lũa theo kiểu tam giác (nếu có ít nhất 3 ḥn). Ḥn to nhất (nếu có) thường là điểm nhấn, nên cần sắp đặt nó 1 cách thật cẩn thận (xem tỉ lệ vàng và điểm nhấn ở phần tiếp theo)
Không bao giờ dùng các loại đá hay lũa khác nhau. Bạn có thể lượm ngay cả những ḥn đá mà bạn cho là xấu nhất, nhưng chúng phải cùng chủng loại. Sắp xếp chúng theo nhóm, tôi tin rằng như vậy nh́n sẽ rất ổn.
6. Tạo điểm nhấn
Để thiết kế 1 bố cục hồ hoàn chỉnh, bạn cần tạo 1 hoặc nhiều nhất là 2 điểm nhấn. Đó thường là 1 vật ǵ thu hút tầm nh́n của bạn. Một ḥn đá, 1 cành lũa hay 1 khóm cây đẹp. Từ đó ra đời tỉ lệ vàng.
Bạn thường đặt những khóm cây đẹp nhất vào ngay giữa hồ, nhưng rồi trông lại chẳng ổn tí nào, phải không? Đó là bời v́ khi bạn sắp xếp theo bố cục cân xứng, tầm nh́n của bạn luôn lướt từ trái sang phải rồi ra sau, từ trước ra sau…nó sẽ không tạo được cảm giác thoải mái khi bạn ngồi hàng giờ để ngắm hồ.
Từ xa xưa, các nhà triết học và toán học đă t́m ra một tỉ lệ tốt nhất cho mắt bạn là 1:1,618…
Để lư giải, khi bạn uống cà phê, bạn hoà trộn 1 phần sữa và 5 phần cà phê (chỉ là 1 ví dụ), tỉ lệ sẽ là 1:5
Vậy khi tạo điểm nhấn, bạn chia hồ thành 2 phần, 1 phần với tỉ lệ 1,618, phần kia là 1.
Làm thế nào để chia ra? Đơn giản thôi, chỉ cần chia chiều dài hồ cho 2.618. Lấy kết quả đó rồi đo từ 1 cạnh hồ lại, đánh dấu. Phần c̣n lại sẽ là 1,618 ( ví dụ hồ dài 70cm chia cho 2.618 => 26.73cm). Vị trí này gọi là tiêu điểm đặc biệt, điểm nhấn hay tuỳ bạn gọi…
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mznmmjjmzd27832.jpeg
Không nên tạo 2 điểm nhấn trong 1 hồ nhỏ dưới 200L.
7. Tiền, trung và hậu cảnh
Để tạo chiều sâu cho hồ, điều quan trọng nhất là sử dụng các loại cây thấp. Không nhất thiết phải dùng các loại cây cao bởi v́ bạn có thể dùng các ḥn đá hay lũa cao để tạo nên cảnh đồi núi.
Nếu bạn không có đá, hay lũa để làm, th́ cần dùng các loại cây cao để tạo ra 1 hậu cảnh tốt.
Ông Amano thường dùng Riccia hay TC Nhật. Trong khi TC thực sự là 1 trở ngại, đôi khi ngay cả với những người có kinh nghiệm th́ ricca lại khá dễ chịu, đó là 1 loại thuỷ sinh trôi nổi không cần chăm sóc nhiều.
Họ NMC (eleocharis) cũng là 1 loại cây thường được chọn cho tiền cảnh. Chú ư: TC và NMC không nên trồng nguyên mảng ngay khi mua từ tiệm về. Tách chúng ra thành từng cụm thật nhỏ, trồng riêng rẽ. Như vậy chúng sẽ phát triển mạnh và nhảy con rất nhanh, tránh bị thối gốc. Sau khi trồng NMC, nên xét ngắn chúng xuống c̣n 1.5cm. Cho tới khi chồi non xuất hiện, lá già sẽ rữa đi và bị tảo xâm thực.
8. Các bước trồng cây
Trồng gần điểm nhấn trước tiên. Sau đó là cây thấp, cây trung và cuối cùng tới cây cao.
Cố gắng trồng thật dày.
Nhất là với các loại cây thân đốt thường được dùng để tạo bố cục. Những loài có lá nhỏ như TC cao, TC lá tṛn, bách diệp hay họ rotala rất dễ để cắt tỉa thành h́nh dáng mong muốn. Nếu vậy th́ bạn phải trồng thật dày ngay từ đầu. Kẹp 2-3 ngọn, dùng nhíp cắm xuống nền cách nhau 2-3cm. Càng trồng dày ngay từ đầu, bố cục hồ càng mau hoàn chỉnh. Thời gian tiếp theo, cắt phần ngọn cắm lại ngay cạnh gốc cũ, phần nằm dưới nền sẽ mau chóng nảy ra những ngọn mới.
9. Màu sắc của lá cây
Cần khôn khéo phối các loại lá cây có kích thước và màu sắc khác nhau. Điều này cũng giúp tạo thêm độ sâu và nét tự nhiên cho hồ. Nếu hồ nhỏ dưới 200L hăy sử dụng các loại cây lá nhỏ để làm cho hồ có vẻ lớn hơn so với thực tế.
Đặc biệt với các loại cây lá đỏ sẽ cho hồ thêm sự tương phản. Những hăy lưu ư nếu bạn trồng 1 cây đỏ đơn lẻ th́ nó sẽ đóng vai tṛ điểm nhấn. Trong khi bạn đă chọn 1 khối đá làm điểm nhấn rồi, bạn sẽ làm cho hồ trở nên rối bố cục và mắt của bạn sẽ không ngừng lướt từ chỗ này qua chỗ kia.
10. Cá
Không nên thả cá ngay khi hồ mới làm xong. Có rất nhiều bài viết về cá trên net.
Hăy chọn những loài cá nhỏ bơi theo đàn th́ hơn là những loài cá to. Một đàn neon hay tam giác đông đúc sẽ làm cho hồ bạn lớn hơn nhiều (nhất là khi chụp h́nh gửi dự thi chẳng hạn)
Chọn loài cá không làm ảnh hưởng tới bố cục hồ. Nhiều loài có xu hướng đào hang sẽ không tốt cho 1 thảm cây tiền cảnh như bạn có thể tưởng tượng.
Cũng cần nhớ rằng có loại cá lúc mua th́ bé xíu nhưng sau đó lớn vù vù gần bằng nửa cái hồ luôn. Để tốt cho cả cá lẫn bố cục, hăy đọc tài liệu trước khi mua hoặc hỏi trên net. Tiệm cá họ chỉ muốn bán được hàng. Khi họ nói loài cá này sẽ bé th́ có khi nó lại dễ dàng lớn bằng con cá mập nhỏ
11. Bảo dưỡng
Tạo ra 1 bố cục là 1 chuyện, c̣n duy tŕ và làm tăng vẻ đẹp của hồ lại hoàn toàn khác. Chỉ có cắt tỉa và thay nước đều đặn cũng như điều chỉnh lượng dinh dưỡng/ánh sáng/CO2 phù hợp mới giúp bạn đạt mục đích. Đôi khi cây mọc lên, bạn c̣n phải thay đổi cả 1 nhóm cây chỉ bởi v́ nó không như lúc đầu bạn tưởng tượng. Thật ra th́ cũng không khó lắm v́ bạn có sẵn nhiều thông tin trên net. Hăy tự tin và thử sức ḿnh bạn nhé!
[COLOR="DarkRed"]Khoảng cách Vàng trong tŕnh bầy bể TS
Ḥa Lan có lẽ là nơi đầu tiên áp dụng nguyên tắc "khoảng cách Vàng" cho bể TS. Nguyên tắc này cũng rất quen thuộc trong nghệ thuật nhiếp ảnh, hội họa và nghệ thuật sân khấu. Mục tiêu của phương pháp chia không gian này một phần là t́m điểm nhấn trong không gian hai hoặc ba chiều, phần nữa là để qua cách bố cục trong những khoảng không gian này hướng tầm mắt của người quan sát đến những điểm nhấn trên. Tŕnh bầy bể TS bị hạn chế trong không gian hai chiều của nền bể. Chiều thứ ba, cũng là độ cao của cây được trồng, có khoảng thay đổi rất lớn do sự phát triển không dừng, cũng như mức tăng trưởng khác nhau của các loại cây. Có thể, nên phải phải sử dụng sử dụng nguyên tắc "khoảng cách Vàng" một cách nghiêm ngặt cho tất cả các loại bể. Từ phong cách bể thiên nhiên của Takeshi Amano-loại bể thể hiện thiên nhiên trong con mắt, triết lư Nhật Bản-, đến phong cách Tiểu thủy viên (Bonsai-aquarium)-loại bể tập trung thế mạnh lên phần cây nửa cạn. Cùng với phong cách bể Hà Lan, đang là ba phong cách cơ bản chính hiện nay.
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544nmuyngu2nd57500.jpeg
T́m điểm nhấn
1 Những góc của mặt phẳng(bể TS) được gọi là A,B,C và D. Khoảng cách nối với các góc được quy định: giữa A và B (=b), giữa B và C (=a)
2 Đầu tiên, kéo dài khoảng cách giữa A-D xuống dưới, độ dài bằng nửa khoảng b. Ta có điểm E.
3 Trên đường thẳng nối liền E-B, dùng Compa lấy tâm là điểm E, độ dài bằng E-A(1/2 b), ta tạo được điểm G
4 Lại lấy B là tâm điểm của ṿng tṛn, bán kính bằng G-B. Tại điểm gặp của ṿng tṛn với A-B(=b) ta tạo được đường thẳng c song song với D-A
5 Kéo dài khoảng cách D-C, độ dài bằng nửa B-C(1/2 a), ta tạo được điểm F
6 Với ṿng tṛn có tâm là điểm F, độ dài bằng C-F, trên đoạn thẳng F-B ta tạo được điểm H
7 Lấy B làm tâm cho ṿng tṛn, độ dài bằng B-H, tại điểm gặp của ṿng tṛn trên đoạn B-C ta tạo được đường thẳng d song song với A-B
8 Tại chỗ gặp của hai đường c và d, ta có được điểm Vàng đầu tiên (số 4 trên bản vẽ)
9 Dùng phép đối chiếu để t́m ra ba điểm Vàng c̣n lại (từ 1 đến 3 trên bản vẽ)
Khi quan sát nhiều bể cây cối phát triển tươi tốt, gỗ lũa, các vật trang trí khác rất đẹp, nhưng vẫn có cảm giác "dại", thiếu tự nhiên gần đến mức "nhân tạo". Ví dụ khi xem kịch, vẫn biết kịch là....kịch, nhưng vở nào bị chê là quá "kịch", coi như thất bại.
Bể TS cũng vậy.Tuy mỗi người có sở thích về trang trí, bố cục khác nhau, nhưng theo ḿnh, cần tôn trọng nguyên tắc "khoảng cách vàng" nếu muốn có được sự tự nhiên, hài ḥa(harmonie) trong bể.
Để có khái niệm đơn giản hơn, người ta cũng có thể chia mặt phẳng kính trước bể theo tỷ lệ 2:3. Theo đó phần nhỏ(2) thường nằm ở cuối nh́n chính. Ví dụ khi kê bể sát góc tường, phần nhỏ sẽ nằm phía trong chứ không nằm vào bên ngoài. Như h́nh vẽ dưới, đường cách quăng mầu đỏ tượng trưng cho đoạn chia "Vàng" chia bể theo tỷ lệ 2:3 theo tầm quan sát ngang. Những cây, vật trang trí có hiệu ứng mạnh, hoặc vùng thu hút ánh mắt quan sát, c̣n gọi là điểm nhấn sẽ nằm trên "đoạn Vàng" này theo chiều quan sát trực diện từ mặt trước bể,
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544yti1oti0nz9706.jpeghttp://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mzy0mdjmnj26555.jpeghttp ://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544yjkymzu3y216385.jpeg
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544m2e2mtq0zt17549.jpeg
Hoặc tốt hơn nữa, sẽ được kết hợp với những điểm Vàng theo chiều quan sát từ trên xuống .
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544m2e2mtq0zt17549.jpeghttp ://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mjblywrlmj4346.jpeghttp://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544zdjhmzayzm4024.jpeg
Những bể ví dụ dưới đây cho ta khái niệm rất rơ về đường chia Vàng. Tiếc rằng không có ảnh chụp từ trên xuống để xem tác giả bố trí "điểm Vàng" trên nền thế nào. Ảnh thường khó nổi như quan sát trực tiếp bên ngoài.
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544oti1oduyzg37187.jpeg
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mzvkmtixzt60772.jpeg
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544ngywmzizmw89707.jpeg
C̣n đây và ví dụ sinh động nhất khi không tôn trọng nguyên tắc "khoảng cách và điểm Vàng". Tuy cây cối phát triển, cho mầu tốt, nhưng điểm nhấn mạnh nhất thuộc về bụi Huyết tâm lan đỏ, lại nằm chính giữa bể, làm bố cục mất hài ḥa nghiêm trọng. Nói lên "tác giả" này(nếu có thể tạm gọi như vậy) không có năng khiếu, quá kém về mỹ thuật. Nếu dời bụi cây này về bên phải (theo chiều quan sát từ phía trước vào) đến đúng đường chia "Vàng", chắc chắn ít nhất cũng sẽ đẹp hơn t́nh trạng như bây giờ, hoặc giảm bớt hiệu ứng "cắm hoa"(mà Big Boss Amano đă "nhẫn tâm" tặng cho vài bể dự thi).
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mti2owyymm91069.jpeg
Nguồn: http://hue-dancesport.com/forum
Tác giả: Birgit & Wolfgang
Bố cục hồ thuỷ sinh
Trong những năm gần đây thuật ngữ bố cục đă trở nên phổ biến trong giới thuỷ sinh toàn thế giới. Một người Nhật nổi tiếng, ông Takashi Amano đă mở ra phong cách mới trong bộ môn thuỷ sinh bằng 1 cuốn sách. Sự góp nhặt cây rong, những ḥn đá hay khối lũa đẹp không c̣n là mục tiêu của nhiều người chơi thuỷ sinh.
Bố cục thuỷ sinh đă trở thành 1 nghệ thuật được ưa chuộng.
Bài viết này dựa trên phong cách và ư tưởng của hồ thuỷ sinh theo trường phái thiên nhiên (Nature Aquarium), kết hợp với những quan điểm và kinh nghiệm rất riêng của tôi. Luôn tồn tại sự băn khăn về xu hướng cá nhân rằng bạn đang cố gắng hoàn thiện theo phong cách bố cục nào. Nhiều người yêu thích phong cách bố cục bắt mắt của Nhật nhưng họ lại cảm thấy khó mà đạt được như vậy. Vấn đề không phải phụ thuộc vào kinh nghiệm để thực hiện được hay không. Làm 1 hồ thuỷ sinh theo trường phái thiên nhiên cũng không khó hơn nhiều so với 1 hồ b́nh thường là bao. Điều làm nên sự khác biệt chỉ là sự lựa chọn cẩn thận rong rêu và phụ kiện kèm theo. Tuy vậy nhiều người lại không đủ tự tin để thử xem sao. Bài viết này sẽ hướng dẫn cho bạn 1 cách súc tích. Làm theo các quy tắc và bạn sẽ đạt mục đích của ḿnh.
Hồ thuỷ sinh kiểu Amano (Amanos Nature Aquarium), thường bị hiểu sai đi. Phong cách này không nhằm tái tạo 1 quần thể tự nhiên của 1 vùng sông hồ cụ thể nào. Mục đích chính là đưa vào hồ 1 cảnh quan. Cảnh quan đó đă được nh́n thấy ở đâu đó trong thiên nhiên, trên cạn.
Ngay như tôi khi mới bắt đầu cũng cố bắt chước 1 vài hồ Amano. Rồi tôi sớm nhận ra rằng ḿnh không thể sao chép cái ǵ thuộc về vốn sống. Tuy vậy khởi đầu bằng sao chép 1 bố cục mà bạn thực sự thích cũng là 1 cách thực hành rất hay. Bạn sẽ sử dụng chính xác ngay loại cây rong, đặt ḥn đá đúng vị trí và tạo ra những khoảng trống khiến cho hồ bạn trở nên có chiều sâu hơn. Theo thời gian, phong cách riêng sẽ dần định h́nh, tới lúc đó bạn thậm chí c̣n đ̣i hỏi cao hơn hồ mà bạn đă cố sao chép.
Tới lúc này th́ bạn sẽ bắt tay vào làm 1 hồ mới bằng cách nghĩ tới những phong cảnh mà bạn đă bắt gặp và làm bạn thực sự ấn tượng. Đó có thể là tập hợp những ḥn đá trên dốc núi hay 1 không gian bát ngát của 1 cánh rừng. Mọi người đều có sở thích riêng, v́ vậy họ sẽ chọn ra những phong cảnh khác nhau và tạo nên phong cách riêng biệt.
Trong 1 hồ thuỷ sinh phong cách thiên nhiên, cây và cá là thành phần trung tâm. Trong khi cung cấp cho cây những điều kiện tối ưu để phát triển, bạn cũng đồng thời làm vậy với bầy cá trong hồ. Khi cây cối nhận được mọi thứ để phát triển tốt, chúng sẽ tự động cung cấp những điều kiện tốt nhất cho bầy cá. Cây cối sử dụng dinh dưỡng dư thừa trong nước giúp tránh tăng độ Nitrate và chúng sẽ tạo ra oxygen, thứ không thể thiếu đôí với cuộc sống của bầy cá.
Nhấn mạnh: bài viết ngắn này giúp bạn tạo ra những bố cục lung linh mà bạn từng nh́n thấy trong các tạp chí hay trên net và bạn không bao giờ nghĩ rằng ḿnh sẽ làm được.
Nào ta cùng bắt đầu:
1.Trí tưởng tượng
Trí tưởng tượng là ch́a khoá của bố cục thuỷ sinh.
Hăy h́nh dung trong đầu bạn những cây cỏ và phụ kiện sẵn có. Cố gắng kết hợp chúng bằng nhiều cách. Nếu bạn không làm được như vậy, tốt hơn là bắt đầu bằng việc sao chép 1 hồ mà bạn thích. Dần dần bạn sẽ nhận ra rằng làm theo trí tưởng tượng của ḿnh c̣n dễ hơn.
Bạn đă h́nh dung ra chưa? ta tiếp tục nhé...
2.Chọn hậu cảnh
Có nhiều cách để chọn hậu cảnh. Có thể dùng xốp, gỗ, sơn màu, hoặc tự ḿnh dính bằng cành lá. Dù bằng cách nào th́ bạn cũng sẽ phải làm hậu cảnh cho hồ khi không đặt nó ở giữa pḥng. Sẽ rất mất tự nhiên khi nh́n rơ nào dây, nào ống chằng chịt phía sau hồ.
Khi sơn hay dùng keo dính: hăy dùng màu đen hoặc xanh lơ. Như vậy hồ của bạn sẽ có sự tương phản tuyệt vời và khiến ta dễ dàng tập trung vào bố cục hồ. Bạn sẽ chẳng muốn nguời ta chú ư vào hậu cảnh chỉ bởi v́ nó đỏ chói lên?
3.Chọn nền
Có vẻ như không tự nhiên khi bạn chọn sỏi nền màu hồng, xanh hay lơ. Hăy dùng màu nâu, xám hay đen. Có nhiều loại nền khác nhau làm cho cây cối phát triển tốt hoặc tồi. Hăy tham khảo trên nét trước khi dùng.
4.Chọn h́nh dáng bố cục
Có 1 vài kiểu bố cục sau:
Kiểu ḷng chảo ( cao hai bên và thấp ở giữa)
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mwqzzdqyog18819.jpeg
Kiểu dáng lồi (ngược lại với kiểu trên, thấp 2 bên và cao dần vào giữa)
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544nwmzzjrimd90007.jpeg
Để tạo độ lồi không nhất thiết chỉ bằng cây cối như bạn thấy ở trên.
Kiểu tam giác (cao từ 1 phía và đổ thấp dần xuống phía kia)
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544yzllntuznd46318.jpeg
Bạn nên tránh bố cục h́nh chữ nhật (chỗ nào cũng cao). Nó chiếm lĩnh nhiều không gian và khoảng trống. Nhưng nó lại vô cùng quan trọng để tạo ra cảm giác về độ sâu.
5.Chọn phụ kiện
Trong 1 thời gian dài, người chơi thường kiếm t́m những cành lũa hay khối đá thật đẹp, sau đó họ đặt chúng vô hồ và...thấy không hài ḷng.
Nhất là khi tạo bố cục với đá, điều quan trọng là sử dụng 1 loại đá với nhiều ḥn kích cỡ khác nhau chứ không phải chỉ lấy 1 khối thật đẹp. Một khối đá đơn lẻ trong hồ cho cảm giác rất nhân tạo, nhưng khi bạn dùng 2 hay nhiều khối, nó sẽ giống như bạn thường thấy ngoài thiên nhiên.
Bây giờ th́ hăy sắp xếp đá hay lũa theo kiểu tam giác (nếu có ít nhất 3 ḥn). Ḥn to nhất (nếu có) thường là điểm nhấn, nên cần sắp đặt nó 1 cách thật cẩn thận (xem tỉ lệ vàng và điểm nhấn ở phần tiếp theo)
Không bao giờ dùng các loại đá hay lũa khác nhau. Bạn có thể lượm ngay cả những ḥn đá mà bạn cho là xấu nhất, nhưng chúng phải cùng chủng loại. Sắp xếp chúng theo nhóm, tôi tin rằng như vậy nh́n sẽ rất ổn.
6. Tạo điểm nhấn
Để thiết kế 1 bố cục hồ hoàn chỉnh, bạn cần tạo 1 hoặc nhiều nhất là 2 điểm nhấn. Đó thường là 1 vật ǵ thu hút tầm nh́n của bạn. Một ḥn đá, 1 cành lũa hay 1 khóm cây đẹp. Từ đó ra đời tỉ lệ vàng.
Bạn thường đặt những khóm cây đẹp nhất vào ngay giữa hồ, nhưng rồi trông lại chẳng ổn tí nào, phải không? Đó là bời v́ khi bạn sắp xếp theo bố cục cân xứng, tầm nh́n của bạn luôn lướt từ trái sang phải rồi ra sau, từ trước ra sau…nó sẽ không tạo được cảm giác thoải mái khi bạn ngồi hàng giờ để ngắm hồ.
Từ xa xưa, các nhà triết học và toán học đă t́m ra một tỉ lệ tốt nhất cho mắt bạn là 1:1,618…
Để lư giải, khi bạn uống cà phê, bạn hoà trộn 1 phần sữa và 5 phần cà phê (chỉ là 1 ví dụ), tỉ lệ sẽ là 1:5
Vậy khi tạo điểm nhấn, bạn chia hồ thành 2 phần, 1 phần với tỉ lệ 1,618, phần kia là 1.
Làm thế nào để chia ra? Đơn giản thôi, chỉ cần chia chiều dài hồ cho 2.618. Lấy kết quả đó rồi đo từ 1 cạnh hồ lại, đánh dấu. Phần c̣n lại sẽ là 1,618 ( ví dụ hồ dài 70cm chia cho 2.618 => 26.73cm). Vị trí này gọi là tiêu điểm đặc biệt, điểm nhấn hay tuỳ bạn gọi…
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mznmmjjmzd27832.jpeg
Không nên tạo 2 điểm nhấn trong 1 hồ nhỏ dưới 200L.
7. Tiền, trung và hậu cảnh
Để tạo chiều sâu cho hồ, điều quan trọng nhất là sử dụng các loại cây thấp. Không nhất thiết phải dùng các loại cây cao bởi v́ bạn có thể dùng các ḥn đá hay lũa cao để tạo nên cảnh đồi núi.
Nếu bạn không có đá, hay lũa để làm, th́ cần dùng các loại cây cao để tạo ra 1 hậu cảnh tốt.
Ông Amano thường dùng Riccia hay TC Nhật. Trong khi TC thực sự là 1 trở ngại, đôi khi ngay cả với những người có kinh nghiệm th́ ricca lại khá dễ chịu, đó là 1 loại thuỷ sinh trôi nổi không cần chăm sóc nhiều.
Họ NMC (eleocharis) cũng là 1 loại cây thường được chọn cho tiền cảnh. Chú ư: TC và NMC không nên trồng nguyên mảng ngay khi mua từ tiệm về. Tách chúng ra thành từng cụm thật nhỏ, trồng riêng rẽ. Như vậy chúng sẽ phát triển mạnh và nhảy con rất nhanh, tránh bị thối gốc. Sau khi trồng NMC, nên xét ngắn chúng xuống c̣n 1.5cm. Cho tới khi chồi non xuất hiện, lá già sẽ rữa đi và bị tảo xâm thực.
8. Các bước trồng cây
Trồng gần điểm nhấn trước tiên. Sau đó là cây thấp, cây trung và cuối cùng tới cây cao.
Cố gắng trồng thật dày.
Nhất là với các loại cây thân đốt thường được dùng để tạo bố cục. Những loài có lá nhỏ như TC cao, TC lá tṛn, bách diệp hay họ rotala rất dễ để cắt tỉa thành h́nh dáng mong muốn. Nếu vậy th́ bạn phải trồng thật dày ngay từ đầu. Kẹp 2-3 ngọn, dùng nhíp cắm xuống nền cách nhau 2-3cm. Càng trồng dày ngay từ đầu, bố cục hồ càng mau hoàn chỉnh. Thời gian tiếp theo, cắt phần ngọn cắm lại ngay cạnh gốc cũ, phần nằm dưới nền sẽ mau chóng nảy ra những ngọn mới.
9. Màu sắc của lá cây
Cần khôn khéo phối các loại lá cây có kích thước và màu sắc khác nhau. Điều này cũng giúp tạo thêm độ sâu và nét tự nhiên cho hồ. Nếu hồ nhỏ dưới 200L hăy sử dụng các loại cây lá nhỏ để làm cho hồ có vẻ lớn hơn so với thực tế.
Đặc biệt với các loại cây lá đỏ sẽ cho hồ thêm sự tương phản. Những hăy lưu ư nếu bạn trồng 1 cây đỏ đơn lẻ th́ nó sẽ đóng vai tṛ điểm nhấn. Trong khi bạn đă chọn 1 khối đá làm điểm nhấn rồi, bạn sẽ làm cho hồ trở nên rối bố cục và mắt của bạn sẽ không ngừng lướt từ chỗ này qua chỗ kia.
10. Cá
Không nên thả cá ngay khi hồ mới làm xong. Có rất nhiều bài viết về cá trên net.
Hăy chọn những loài cá nhỏ bơi theo đàn th́ hơn là những loài cá to. Một đàn neon hay tam giác đông đúc sẽ làm cho hồ bạn lớn hơn nhiều (nhất là khi chụp h́nh gửi dự thi chẳng hạn)
Chọn loài cá không làm ảnh hưởng tới bố cục hồ. Nhiều loài có xu hướng đào hang sẽ không tốt cho 1 thảm cây tiền cảnh như bạn có thể tưởng tượng.
Cũng cần nhớ rằng có loại cá lúc mua th́ bé xíu nhưng sau đó lớn vù vù gần bằng nửa cái hồ luôn. Để tốt cho cả cá lẫn bố cục, hăy đọc tài liệu trước khi mua hoặc hỏi trên net. Tiệm cá họ chỉ muốn bán được hàng. Khi họ nói loài cá này sẽ bé th́ có khi nó lại dễ dàng lớn bằng con cá mập nhỏ
11. Bảo dưỡng
Tạo ra 1 bố cục là 1 chuyện, c̣n duy tŕ và làm tăng vẻ đẹp của hồ lại hoàn toàn khác. Chỉ có cắt tỉa và thay nước đều đặn cũng như điều chỉnh lượng dinh dưỡng/ánh sáng/CO2 phù hợp mới giúp bạn đạt mục đích. Đôi khi cây mọc lên, bạn c̣n phải thay đổi cả 1 nhóm cây chỉ bởi v́ nó không như lúc đầu bạn tưởng tượng. Thật ra th́ cũng không khó lắm v́ bạn có sẵn nhiều thông tin trên net. Hăy tự tin và thử sức ḿnh bạn nhé!
[COLOR="DarkRed"]Khoảng cách Vàng trong tŕnh bầy bể TS
Ḥa Lan có lẽ là nơi đầu tiên áp dụng nguyên tắc "khoảng cách Vàng" cho bể TS. Nguyên tắc này cũng rất quen thuộc trong nghệ thuật nhiếp ảnh, hội họa và nghệ thuật sân khấu. Mục tiêu của phương pháp chia không gian này một phần là t́m điểm nhấn trong không gian hai hoặc ba chiều, phần nữa là để qua cách bố cục trong những khoảng không gian này hướng tầm mắt của người quan sát đến những điểm nhấn trên. Tŕnh bầy bể TS bị hạn chế trong không gian hai chiều của nền bể. Chiều thứ ba, cũng là độ cao của cây được trồng, có khoảng thay đổi rất lớn do sự phát triển không dừng, cũng như mức tăng trưởng khác nhau của các loại cây. Có thể, nên phải phải sử dụng sử dụng nguyên tắc "khoảng cách Vàng" một cách nghiêm ngặt cho tất cả các loại bể. Từ phong cách bể thiên nhiên của Takeshi Amano-loại bể thể hiện thiên nhiên trong con mắt, triết lư Nhật Bản-, đến phong cách Tiểu thủy viên (Bonsai-aquarium)-loại bể tập trung thế mạnh lên phần cây nửa cạn. Cùng với phong cách bể Hà Lan, đang là ba phong cách cơ bản chính hiện nay.
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544nmuyngu2nd57500.jpeg
T́m điểm nhấn
1 Những góc của mặt phẳng(bể TS) được gọi là A,B,C và D. Khoảng cách nối với các góc được quy định: giữa A và B (=b), giữa B và C (=a)
2 Đầu tiên, kéo dài khoảng cách giữa A-D xuống dưới, độ dài bằng nửa khoảng b. Ta có điểm E.
3 Trên đường thẳng nối liền E-B, dùng Compa lấy tâm là điểm E, độ dài bằng E-A(1/2 b), ta tạo được điểm G
4 Lại lấy B là tâm điểm của ṿng tṛn, bán kính bằng G-B. Tại điểm gặp của ṿng tṛn với A-B(=b) ta tạo được đường thẳng c song song với D-A
5 Kéo dài khoảng cách D-C, độ dài bằng nửa B-C(1/2 a), ta tạo được điểm F
6 Với ṿng tṛn có tâm là điểm F, độ dài bằng C-F, trên đoạn thẳng F-B ta tạo được điểm H
7 Lấy B làm tâm cho ṿng tṛn, độ dài bằng B-H, tại điểm gặp của ṿng tṛn trên đoạn B-C ta tạo được đường thẳng d song song với A-B
8 Tại chỗ gặp của hai đường c và d, ta có được điểm Vàng đầu tiên (số 4 trên bản vẽ)
9 Dùng phép đối chiếu để t́m ra ba điểm Vàng c̣n lại (từ 1 đến 3 trên bản vẽ)
Khi quan sát nhiều bể cây cối phát triển tươi tốt, gỗ lũa, các vật trang trí khác rất đẹp, nhưng vẫn có cảm giác "dại", thiếu tự nhiên gần đến mức "nhân tạo". Ví dụ khi xem kịch, vẫn biết kịch là....kịch, nhưng vở nào bị chê là quá "kịch", coi như thất bại.
Bể TS cũng vậy.Tuy mỗi người có sở thích về trang trí, bố cục khác nhau, nhưng theo ḿnh, cần tôn trọng nguyên tắc "khoảng cách vàng" nếu muốn có được sự tự nhiên, hài ḥa(harmonie) trong bể.
Để có khái niệm đơn giản hơn, người ta cũng có thể chia mặt phẳng kính trước bể theo tỷ lệ 2:3. Theo đó phần nhỏ(2) thường nằm ở cuối nh́n chính. Ví dụ khi kê bể sát góc tường, phần nhỏ sẽ nằm phía trong chứ không nằm vào bên ngoài. Như h́nh vẽ dưới, đường cách quăng mầu đỏ tượng trưng cho đoạn chia "Vàng" chia bể theo tỷ lệ 2:3 theo tầm quan sát ngang. Những cây, vật trang trí có hiệu ứng mạnh, hoặc vùng thu hút ánh mắt quan sát, c̣n gọi là điểm nhấn sẽ nằm trên "đoạn Vàng" này theo chiều quan sát trực diện từ mặt trước bể,
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544yti1oti0nz9706.jpeghttp://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mzy0mdjmnj26555.jpeghttp ://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544yjkymzu3y216385.jpeg
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544m2e2mtq0zt17549.jpeg
Hoặc tốt hơn nữa, sẽ được kết hợp với những điểm Vàng theo chiều quan sát từ trên xuống .
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544m2e2mtq0zt17549.jpeghttp ://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mjblywrlmj4346.jpeghttp://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544zdjhmzayzm4024.jpeg
Những bể ví dụ dưới đây cho ta khái niệm rất rơ về đường chia Vàng. Tiếc rằng không có ảnh chụp từ trên xuống để xem tác giả bố trí "điểm Vàng" trên nền thế nào. Ảnh thường khó nổi như quan sát trực tiếp bên ngoài.
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544oti1oduyzg37187.jpeg
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mzvkmtixzt60772.jpeg
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544ngywmzizmw89707.jpeg
C̣n đây và ví dụ sinh động nhất khi không tôn trọng nguyên tắc "khoảng cách và điểm Vàng". Tuy cây cối phát triển, cho mầu tốt, nhưng điểm nhấn mạnh nhất thuộc về bụi Huyết tâm lan đỏ, lại nằm chính giữa bể, làm bố cục mất hài ḥa nghiêm trọng. Nói lên "tác giả" này(nếu có thể tạm gọi như vậy) không có năng khiếu, quá kém về mỹ thuật. Nếu dời bụi cây này về bên phải (theo chiều quan sát từ phía trước vào) đến đúng đường chia "Vàng", chắc chắn ít nhất cũng sẽ đẹp hơn t́nh trạng như bây giờ, hoặc giảm bớt hiệu ứng "cắm hoa"(mà Big Boss Amano đă "nhẫn tâm" tặng cho vài bể dự thi).
http://upnhanh.com/userimages/images/UpNhAnHdotC0M2008110130544mti2owyymm91069.jpeg
Nguồn: http://hue-dancesport.com/forum