HAC
22-11-2008, 07:37 PM
Phần I
By Carl Strohmeyer
Updated 9/18/08
Tổng quan:
Nhiều người chơi cá cảnh bỏ qua vai tṛ của calci, điện giải, magiê và ảnh hưởng độ cứng của nước tới bể cá nước ngọt.
Điện giải và calci là yếu tố thiết yếu cho chức năng thẩm thấu và nhiều người chơi cá cảnh đă nhầm lẫn rằng các yếu tố này không cần thiết cho một số cá như Discus (Cá Đĩa). Cá sẽ tự thích nghi với nồng độ Calci và điện giải yếu. Tuy nhiên cũng chẳng chứng minh được có tốt hơn khi để cá thích nghi với trong trường hợp ít thay nước hay không. V́ những bể cá đă quá hạn thay nước, khi thay nước mà sử dụng sản phẩm điện giải tốt như mineral blocks hoặc Sea Chem Buffer vẫn có thể làm cá bị ảnh hưởng một thời gian cho tới khi cá làm quen được với môi trường nước có chất lượng này.
-Thường những người nuôi cá cảnh nước ngọt hay nước mặn đều quá lo lắng về pH ổn định mà quên đi mất tầm quan trọng của GH và KH . con số pH thực có tầm quan trọng hơn trong hầu hết các bể cá nước ngọt, tuy nhiên KH là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của pH.Cùng với các yếu tố như Calci, Magiê và chlor cũng rất quan trọng cho một bể cá nước ngọt (phần sau của bài này).
- Kinh nghiệm ai cũng cho rằng có một số loài cá cần nước có nồng độ điện giải và Calci cao, điều này chỉ đúng một phần. Thân cá bản chất là tính kiềm và luôn bị các gốc tự do có tính acid tấn công. Trong khi cá nước ngọt cần hấp thu nước (cá nước mặn uống liên tục), nhu cầu điện giải và calci ở một số cá (như cá sông amazone) thấp hơn một số loài khác, tuy nhiên chức năng điều hoà thẩm thấu cần tới calci và điện giải vẫn hoạt động trong môi trường bể cũng như với thức ăn. Đó là tại sao mà tôi thấy rằng thậm chí cá như Ram Cichlids lại chóng lớn trong môi trường thiếu chất trong đó nông độ calci thường đưa GH lên trên 150 ppm và tại sao kinh nghiệm hạ thấp GH cho một số cá chỉ đúng một phần.
-KH về cơ bản chính là khả năng đệm của bể cá, nếu KH trên 50 ppm giúp pḥng giảm đột ngột pH. KH (độ cứng carbonate) là nguồn năng lượng quan trọng trong chu tŕnh nitrit hoá của vi sinh tiêu thụ amoniac và nitrite. Thêm vào đó, carbonate được cây sử dụng để quang hợp khi không có carbone dioxide.
- Sự sản sinh nitrate (acid nitric) sẽ làm giảm từ từ pH, nhưng KH phù hợp giúp làm ổn định pH. Điều này nên đặc biệt chú ư, nếu KH của bạn thấp và pH đang giảm, thay đổi nước có thể làm cá bị áp lực thậm chí chết cá (nhưng đừng hiểu sai tôi, thay nước RẤT quan trọng).
Điều mà người chơi cá cảnh hay quên là thang pH được tính bằng logarit, nghĩa là giảm 1 độ pH là thay đổi độ acid hoặc kiềm tới 10 lần (xin đọc thêm pH ở phần sau)
-Nồng độ calci và điện giải phù hợp, GH và KH (phù hợp nghĩa là nồng độ tốt nhất cho cá) cũng có tác dụng tích cực tới điện thế Redox của bể cá, (một số nghiên cứu gần đây cho thấy rằng điện thế Redox có tầm quan trọng của hơn pH ở cá và động vật khác) Cân bằng điện giải hợp lư góp phần làm giảm điện thế Redox, duy tŕ một môi trường nước ổn định, trong hơn và chứa nhiều electron gắn vào các gốc tự do và tăng khả năng đề kháng bệnh.
Ghi chú: bài điện thế Redox sẽ cập nhật
Nói thêm về KH:
-Nói chung bạn có thể thêm chất đệm một cách an toàn (cả nước ngọt và nước mặn) chất đệm mà ảnh hưởng KH nhưng không thay đổi đột ngột hoá tính (trừ phi KH nước ngọt đă dưới 50 ppm), không giống như thay đổi pH hay GH trực tiếp. Nếu tác động quá nhiều vào hệ đệm KH làm pH bể cá dao động quá mức có thể làm chết cá.
Baking Soda (Sodium Bi-Carbonate HCO3-), thường dùng điều chỉnh KH, sẽ đệm từ 8.0 tới 8.2. Chỉ một chút Sodium carbonate sẽ hấp thụ ion H+ tự do, và gây ra kiềm (thiếu ion H+).
- Để ngăn chặn ion Carbonate tiêu thụ quá nhiều H+ và giữ cho pH khoảng 7.0 chúng ta cần hạn chế lượng Baking Soda sử dụng, cũn như luôn để ư lượng ion H+ tiêu thụ. Đó là tại sao tôi thích sử dụng những sản phẩm chứa natri carbonate (hoặc natri bicarbonate), có cùng những yếu tố Calci và Magiê với tỉ lệ hợp lư. Ví dụ như Sea Chem Buffer (Marine OR Freshwater hoặc trong chừng mực nào đó là Mineral Blocks).
Sea Chem Buffer có thể sử dụng để nâng kH một cách an toàn ở bể nước ngọt cũng như bạn có thê dùng Sea Chem Alkaline Buffer, cả hai loại này được ưa chuộng và an toàn hơn baking soda, baking soda có thể thay đổi pH quá nhanh,đặc biệt trong bể cá cộng đồng. SeaChem Buffers có tác dụng duy tŕ KH ổn định hơn.
* Thêm calci và thêm một số chất vi lượng giữ KH/GH ổn định hơn (tất nhiên với lượng vừa phải trong bể nước ngọt).
Bài này sẽ giải thích chút ít về nhu cầu của yếu tố khác ngoài Baking Soda (HCO3) "Proper Osmotic Function; Electrolytes".
* Wonder Shells là nguồn bổ xung tuyệt vời để nâng Calci, Magie, và các chất điện giải nhanh chóng khi sử dụng với khoáng chất và thậm chí Baking Soda, tuy nhiên chúng không làm tăng KH nhiều (rất tốt cho bổ sung Calci và điện giải và duy tŕ KH).
* Sea Chem Buffers và các sản phẩm tương tự kiểm soát pH/kH tốt hơn ở thuỷ sinh và bể cichlids châu phi hoặc kết hợp đệm Marine hoặc Malawi và Wonder Shells. điều này có thể hỗ trợ kiểm soát nước tốt nhưng chúng không là những viên thuốc thần kỳ cho nhưng bể cá chăm sóc kém như bẩn tích đọng ở sỏi hay nhưng nơi trang trí bể.
* San hô /Aragonite nghiền
Aragonite (khóang chất) hoặc san hô nghiền đôi khi được sử dụng để ổn định kH và gH, tuy nhiên aragonite và san hô nghiền (như với Wonder Shells) chỉ ổn định kH (chúng là chất đệm yếu, đặc biệt là san hô nghiền) và không nên sử dụng ở nơi có đệm kH như Sea Chem Alkaline Buffer khi đệm thực sự là cần thiết v́ pH và kH dao động bất kể nguyên nhân ǵ.
* San hô nghiền chủ yếu cấu tạo từ Calcium Carbonates (CaCO3) và có rất ít bicarbonates trong khi Aragonite lại có bề mặt tiếp xúc để hoà tan muối khoáng tốt hơn nên là lựa chọn tốt hơn.
* Aragonite sử dụng để ổn định kH khoảng 240 ppm hoặc hơn, mà kH tối thiểu (tính kiềm) cần cho bể cá nước mặn, nhưng không đủ đáp ứng với sự thay đổi lượng acid carbonic được sản xuất với tối độ nhanh trong bể cá (thường là lượng chất hữu cơ và vi sinh lớn sinh ra. Thậm chí bể cá nước mặn có aragonite, không phải lúc nào cũng đủ để duy tŕ kH (độ kiềm) hợp lư, đặc biệt là bể nhiều cá có lượng chất thải lớn dù có 1 bộ lọc vi sinh mà không được thay nước thường xuyên. Bộ ProteinSkimer cũng làm mất đi một lượng đáng kể các khoáng chất.
San hô nghiền tốt hơn v́ có những muối khoáng cần thiết với nồng độ cao hơn như Strontium. Tuy nhiên cần phải sử dụng một số lớn acid để giải phóng muối khoáng này và bicarbonates/carbonates có sắn, giải thích tại sao phải sử dụng san hô ở dạng Filter Bag để giải phóng muối khoáng trong bể nước ngọti. Sử dụng Filter Bag ở nơi có ḍng chảy cao sẽ cải tiện tốc độ hoà tan, giải phóng nhiều chất khoáng hơn và tạo ra tác dụng đệm (Aragonite chỉ có tác dụng đệm khá nhẹ khi sử dụng trong túi lọc).
Điều này,chỉ ra rằng sử dụng phổ biến san hô nghiền để kiểm soát pH/kH là một lựa chọn tồi, đăc biệt khi bể có nhiều chất thải. (Bạn không thể làm muối khoáng xuất hiện hoặc khong tồn tại và dường như đó là sai lầm khi sử dụng san hô nghiền để tăng kH/pH), đây không may lại là điều bí ẩn trong bê cá.
(c̣n tiếp)
Ban biên tập HAC sưu tầm và biên dịch
Nguồn : Awarium Armerican
By Carl Strohmeyer
Updated 9/18/08
Tổng quan:
Nhiều người chơi cá cảnh bỏ qua vai tṛ của calci, điện giải, magiê và ảnh hưởng độ cứng của nước tới bể cá nước ngọt.
Điện giải và calci là yếu tố thiết yếu cho chức năng thẩm thấu và nhiều người chơi cá cảnh đă nhầm lẫn rằng các yếu tố này không cần thiết cho một số cá như Discus (Cá Đĩa). Cá sẽ tự thích nghi với nồng độ Calci và điện giải yếu. Tuy nhiên cũng chẳng chứng minh được có tốt hơn khi để cá thích nghi với trong trường hợp ít thay nước hay không. V́ những bể cá đă quá hạn thay nước, khi thay nước mà sử dụng sản phẩm điện giải tốt như mineral blocks hoặc Sea Chem Buffer vẫn có thể làm cá bị ảnh hưởng một thời gian cho tới khi cá làm quen được với môi trường nước có chất lượng này.
-Thường những người nuôi cá cảnh nước ngọt hay nước mặn đều quá lo lắng về pH ổn định mà quên đi mất tầm quan trọng của GH và KH . con số pH thực có tầm quan trọng hơn trong hầu hết các bể cá nước ngọt, tuy nhiên KH là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của pH.Cùng với các yếu tố như Calci, Magiê và chlor cũng rất quan trọng cho một bể cá nước ngọt (phần sau của bài này).
- Kinh nghiệm ai cũng cho rằng có một số loài cá cần nước có nồng độ điện giải và Calci cao, điều này chỉ đúng một phần. Thân cá bản chất là tính kiềm và luôn bị các gốc tự do có tính acid tấn công. Trong khi cá nước ngọt cần hấp thu nước (cá nước mặn uống liên tục), nhu cầu điện giải và calci ở một số cá (như cá sông amazone) thấp hơn một số loài khác, tuy nhiên chức năng điều hoà thẩm thấu cần tới calci và điện giải vẫn hoạt động trong môi trường bể cũng như với thức ăn. Đó là tại sao mà tôi thấy rằng thậm chí cá như Ram Cichlids lại chóng lớn trong môi trường thiếu chất trong đó nông độ calci thường đưa GH lên trên 150 ppm và tại sao kinh nghiệm hạ thấp GH cho một số cá chỉ đúng một phần.
-KH về cơ bản chính là khả năng đệm của bể cá, nếu KH trên 50 ppm giúp pḥng giảm đột ngột pH. KH (độ cứng carbonate) là nguồn năng lượng quan trọng trong chu tŕnh nitrit hoá của vi sinh tiêu thụ amoniac và nitrite. Thêm vào đó, carbonate được cây sử dụng để quang hợp khi không có carbone dioxide.
- Sự sản sinh nitrate (acid nitric) sẽ làm giảm từ từ pH, nhưng KH phù hợp giúp làm ổn định pH. Điều này nên đặc biệt chú ư, nếu KH của bạn thấp và pH đang giảm, thay đổi nước có thể làm cá bị áp lực thậm chí chết cá (nhưng đừng hiểu sai tôi, thay nước RẤT quan trọng).
Điều mà người chơi cá cảnh hay quên là thang pH được tính bằng logarit, nghĩa là giảm 1 độ pH là thay đổi độ acid hoặc kiềm tới 10 lần (xin đọc thêm pH ở phần sau)
-Nồng độ calci và điện giải phù hợp, GH và KH (phù hợp nghĩa là nồng độ tốt nhất cho cá) cũng có tác dụng tích cực tới điện thế Redox của bể cá, (một số nghiên cứu gần đây cho thấy rằng điện thế Redox có tầm quan trọng của hơn pH ở cá và động vật khác) Cân bằng điện giải hợp lư góp phần làm giảm điện thế Redox, duy tŕ một môi trường nước ổn định, trong hơn và chứa nhiều electron gắn vào các gốc tự do và tăng khả năng đề kháng bệnh.
Ghi chú: bài điện thế Redox sẽ cập nhật
Nói thêm về KH:
-Nói chung bạn có thể thêm chất đệm một cách an toàn (cả nước ngọt và nước mặn) chất đệm mà ảnh hưởng KH nhưng không thay đổi đột ngột hoá tính (trừ phi KH nước ngọt đă dưới 50 ppm), không giống như thay đổi pH hay GH trực tiếp. Nếu tác động quá nhiều vào hệ đệm KH làm pH bể cá dao động quá mức có thể làm chết cá.
Baking Soda (Sodium Bi-Carbonate HCO3-), thường dùng điều chỉnh KH, sẽ đệm từ 8.0 tới 8.2. Chỉ một chút Sodium carbonate sẽ hấp thụ ion H+ tự do, và gây ra kiềm (thiếu ion H+).
- Để ngăn chặn ion Carbonate tiêu thụ quá nhiều H+ và giữ cho pH khoảng 7.0 chúng ta cần hạn chế lượng Baking Soda sử dụng, cũn như luôn để ư lượng ion H+ tiêu thụ. Đó là tại sao tôi thích sử dụng những sản phẩm chứa natri carbonate (hoặc natri bicarbonate), có cùng những yếu tố Calci và Magiê với tỉ lệ hợp lư. Ví dụ như Sea Chem Buffer (Marine OR Freshwater hoặc trong chừng mực nào đó là Mineral Blocks).
Sea Chem Buffer có thể sử dụng để nâng kH một cách an toàn ở bể nước ngọt cũng như bạn có thê dùng Sea Chem Alkaline Buffer, cả hai loại này được ưa chuộng và an toàn hơn baking soda, baking soda có thể thay đổi pH quá nhanh,đặc biệt trong bể cá cộng đồng. SeaChem Buffers có tác dụng duy tŕ KH ổn định hơn.
* Thêm calci và thêm một số chất vi lượng giữ KH/GH ổn định hơn (tất nhiên với lượng vừa phải trong bể nước ngọt).
Bài này sẽ giải thích chút ít về nhu cầu của yếu tố khác ngoài Baking Soda (HCO3) "Proper Osmotic Function; Electrolytes".
* Wonder Shells là nguồn bổ xung tuyệt vời để nâng Calci, Magie, và các chất điện giải nhanh chóng khi sử dụng với khoáng chất và thậm chí Baking Soda, tuy nhiên chúng không làm tăng KH nhiều (rất tốt cho bổ sung Calci và điện giải và duy tŕ KH).
* Sea Chem Buffers và các sản phẩm tương tự kiểm soát pH/kH tốt hơn ở thuỷ sinh và bể cichlids châu phi hoặc kết hợp đệm Marine hoặc Malawi và Wonder Shells. điều này có thể hỗ trợ kiểm soát nước tốt nhưng chúng không là những viên thuốc thần kỳ cho nhưng bể cá chăm sóc kém như bẩn tích đọng ở sỏi hay nhưng nơi trang trí bể.
* San hô /Aragonite nghiền
Aragonite (khóang chất) hoặc san hô nghiền đôi khi được sử dụng để ổn định kH và gH, tuy nhiên aragonite và san hô nghiền (như với Wonder Shells) chỉ ổn định kH (chúng là chất đệm yếu, đặc biệt là san hô nghiền) và không nên sử dụng ở nơi có đệm kH như Sea Chem Alkaline Buffer khi đệm thực sự là cần thiết v́ pH và kH dao động bất kể nguyên nhân ǵ.
* San hô nghiền chủ yếu cấu tạo từ Calcium Carbonates (CaCO3) và có rất ít bicarbonates trong khi Aragonite lại có bề mặt tiếp xúc để hoà tan muối khoáng tốt hơn nên là lựa chọn tốt hơn.
* Aragonite sử dụng để ổn định kH khoảng 240 ppm hoặc hơn, mà kH tối thiểu (tính kiềm) cần cho bể cá nước mặn, nhưng không đủ đáp ứng với sự thay đổi lượng acid carbonic được sản xuất với tối độ nhanh trong bể cá (thường là lượng chất hữu cơ và vi sinh lớn sinh ra. Thậm chí bể cá nước mặn có aragonite, không phải lúc nào cũng đủ để duy tŕ kH (độ kiềm) hợp lư, đặc biệt là bể nhiều cá có lượng chất thải lớn dù có 1 bộ lọc vi sinh mà không được thay nước thường xuyên. Bộ ProteinSkimer cũng làm mất đi một lượng đáng kể các khoáng chất.
San hô nghiền tốt hơn v́ có những muối khoáng cần thiết với nồng độ cao hơn như Strontium. Tuy nhiên cần phải sử dụng một số lớn acid để giải phóng muối khoáng này và bicarbonates/carbonates có sắn, giải thích tại sao phải sử dụng san hô ở dạng Filter Bag để giải phóng muối khoáng trong bể nước ngọti. Sử dụng Filter Bag ở nơi có ḍng chảy cao sẽ cải tiện tốc độ hoà tan, giải phóng nhiều chất khoáng hơn và tạo ra tác dụng đệm (Aragonite chỉ có tác dụng đệm khá nhẹ khi sử dụng trong túi lọc).
Điều này,chỉ ra rằng sử dụng phổ biến san hô nghiền để kiểm soát pH/kH là một lựa chọn tồi, đăc biệt khi bể có nhiều chất thải. (Bạn không thể làm muối khoáng xuất hiện hoặc khong tồn tại và dường như đó là sai lầm khi sử dụng san hô nghiền để tăng kH/pH), đây không may lại là điều bí ẩn trong bê cá.
(c̣n tiếp)
Ban biên tập HAC sưu tầm và biên dịch
Nguồn : Awarium Armerican